Монгол уламжлал, бахархал

August, 2015

• 27 August

  Хүннүгийн түүхийн аварга “агуулах”

  

  МЭ-ний 80-100-аад оны үед хамаарах Хүннүгийн Шаньюгийн булш Монголын археологийн түүхэнд томоохон дуулиан дэгдээлээ. Манай улсад урьд өмнө нээгдэж байсан Хүннүгийн булшууд “Гол мод-2”-ийнх шиг том хэмжээтэй байгаагүй. Их бие нь 47 метр, бунхан руу орох үүд нь 38 метрийн урттай язгууртны энэ булш Архангай аймгийн Өндөр-Улаан сумын Хануй багийн нутаг Балгасын тал дахь “Гол мод” хэмээх газарт буй үндсэн, …
• 20 August

  Хүннүгийн түүхийн аварга “агуулах”

  

  МЭ-ний 80-100-аад оны үед хамаарах Хүннүгийн Шаньюгийн булш Монголын археологийн түүхэнд томоохон дуулиан дэгдээлээ. Манай улсад урьд өмнө нээгдэж байсан Хүннүгийн булшууд “Гол мод-2”-ийнх шиг том хэмжээтэй байгаагүй. Их бие нь 47 метр, бунхан руу орох үүд нь 38 метрийн урттай язгууртны энэ булш Архангай аймгийн Өндөр-Улаан сумын Хануй багийн нутаг Балгасын тал дахь “Гол мод” хэмээх газарт буй үндсэн, …
• 15 August

  Монгол улсын Ерөнхийлөгч Чөлөөлөх дайны ялалтын ойд оролцох дайчдын бэлтгэлтэй танилцлаа

  

  БНХАУ-ын Бээжин хотын төв талбайд ирэх 9 дүгээр сарын 3-нд болох Чөлөөлөх дайны ялалтын 70 жилийн ойн цэргийн ёслолын жагсаалд Монголын цэрэг эрс оролцохоор болсон билээ. Жагсаалын бэлтгэлийн явцтай өнөөдөр орой Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга П.Цагаан, УИХ-ын гишүүн, Батлан хамгаалахын сайд Ц.Цолмон, Гадаад харилцааны сайд Л.Пүрэвсүрэн, ЗХЖШ-ын дэд дарга, хошууч генерал Б.Баярмагнай нар танилцлаа. Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга …
• 1 August

  VIII богдын бошгоос…

  

  Ум амгалан болтугай Чакравардийн /Шагшаабадын/ орноос бууж ирсэн баруун газрын далай ламаас зарлигтай, Банчин богдоос сүншигтэй, далан таван  махранзын дүртэй, мянган мэлмийт, түмэн сонорт Хоншим Бодисадба  очир дарь ламын гэгээн гэж ар халх дөрвөн аймаг шавь, долоон хошуу, өвөр дөчин есд заяагдах ирсэн  билээ. Амьтныг жаргуулж, шажны алтан тамгыг түшиж эх болсон зургаан зүйл хамаг амьтны тусын тулд амирлангуйн дүртэй …

July, 2015

• 29 July

  Хүүхэд ширэглэх ёсон

  

  Бага насны хүүхэд шөнө чангаар уйлж, бие нь тавгүйтэн, нүд нь тогтохгүй байх нь аливаа зүйлээс айж цочсоны шинж. Үүнийг шалгахын тулд хэнгэрэг дээр нь дарж үзээрэй. Хэрвээ чих хоолой нь өвдөж байвал энэ хэсэгт хөнгөн дарахад уйлах юм уу аль эсвэл тайвширна. Үгүй бол хүүхэд айсан байна гэсэн үг. Тиймээс ширэг тавих зайлшгүй шаардлагатай.  Ширэглэх буюу тайвшруулах арга   …
• 25 July

  Хур дагуулсан “түмэн бумба”-ны баяр /фото/

  

  Налайх хотын Сайн Номуун хийдээс жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг “Бумбаны тахилга” арга хэмжээ Налайх хотод өчигдөр эхэлж өнөөдөр 2 дахь өдөртөө үргэлжлэн явагдаж байна. Гурван өдөр үргэлжлэн явагдах уг тахилганд Налайх хотын “Сайн Номун” хийдийн лам нараас гадна Энэтхэг улсын Гоман дацангийн Ринбүчи Күндэлин тэргүүтэй гивш маарамба, лам нар сүсэгтэн олондоо зориулан түмэн бумбаны тахилга хурж байна. Орон гэрт …
• 23 July

  Равжаа хутагтын билэг чадвар

  

  Бүсгүйг эдгээсэн нь 1908 оны могой жил. Равжаагийн ер бусын билиг авьяасыг мэдэрсэн эцэг Дулдуйт нь Онгийн голын хувилгаан лам Ишдоной- Лхүндэвт бараалхуулан санваар хүртээхээр дагуулан явах замд нь Түшээ гүний хошууны тойн Пунцаг тэднийг өргөөндөө залан аваачжээ. Тойны амин хайртай дүү охин нь ухаан самуурсаар удсан бөгөөд олон оточид үзүүлсэн ч засралыг үл олжээ. Тойны гэрт ормогцоо Равжаа хөвгүүн …
• 20 July

  Хүүхэд айж, цочих үед хэрэглэх ардын арга.

  

  Хүүхэд айж цочсоноос болж гэнэт уйлж чарлавал “Хүүхэд хөлслөө” гэж эцэг нь нь дом шившлэг, ширгэлэх зан үйл хийж, зүгээр болгодог арга чарга бий. Түүнчлэн өвчин ороомтгой, эсвэл уйланхай хүүхдийг ч энэ арга заслаар зүгээр болгодог билээ. “Хаврын гурван сарын бар, бич өдөр, зуны гурван сарын үхэр, хонь өдөр, намрын гурван сарын луу, нохой өдөр, өвлийн гурван сарын могой, гахай …
• 17 July

  Үргүйдлийг эмчилж буй монгол эрдэмтэн шагнал хүртлээ

  

  Цаа буганы орооны нуугдмал булчирхайг судалж, түүнийгээ уламжлалт монгол, түвдийн анагаах ухаантай хослуулан үргүйдлийг эмчилж, эдүгээ дэлхийн 177 гэр бүлд үрийн заяа бэлэглэсэн монгол эрдэмтэн Б.Баасансүрэн энэ сарын 18-нд Австри Улсын Вена хотноо орших алдарт Хофбургийн ордонд шагнал гардлаа. Монгол Улсын ШУА-ын төлөөлөгчөөр 20 орчим жил Сахад ажиллан эрдэм шинжилгээний ажил эрхлэн буй доктор Б.Баасансүрэнгийн шинжлэх ухааны хөгжилд оруулж буй …
• 17 July

  Улсын харцага Н.Батзаяаг нэг өрөө байраар мялаалаа

  

  Энэ жилийн улсын наадам сонин содон барилдаан ихтэй сайхан болж өнгөрлөө. Бөх  сонирхогчдын наадмын тааврыг эрс өөрчилсөн барилдаанууд ч гарсан. Эдгээр барилдаанаас онцлон  тавын давааны барилдаан болох дархан аварга Г.Өсөхбаяр, Улсын начин Н.Батзаяа нарын барилдаан өнөөдөр ч гэсэн  Монголчуудын дунд амнаас ам дамжин яригдсаар байна. Дархан аваргыг   “нэг барилдаанд  3 удаа давсан”  Батзаяа начин, унасан атлаа унаагүй гэж зөрүүдлэн …
• 16 July

  Хуримын бөгжин дээрх Хаан бугуйвч, Хатан сүйхийн учир

  

  Монгол хуримын бөгж нь бусад орнуудын хуримын бөгжнөөс эрс ялгаатай, өөрийн гэсэн нарийн утгыг агуулдаг. Хаан бугуйвч гэж нэрлэсний учир нь гэргийнхээ чимэг нь болж явах учир хаан бугуйвч, эмэгтэйн бөгжийг эр хүнийхээ цоморлог болж явах учир хатан сүйх гэж нэрлэжээ. Эдгээрийн аль аль нь Монгол хээний үүсэлтэй дүрснүүд юм. Хаан бугуйвч (Зүүн тал) Монгол гэрийн тооныг төлөөлсөн буюу зөрж барилдсан …
• 16 July

  Дархан аварга цолны “бонус”

  

  Бөхдөө хайртай  Монголчууд  хэзээнээсээ хүчит бөхчүүдээ хүндэтгэж ирсэн  түүхэн уламжлалтай. Харин  өнөөгийн бөхчүүд маань ард түмнийхээ  хүндэтгэлийг дааж чадаж байгаа юу гэдэгт эргэлзмээр. Энэ жилийн баяр наадмын өмнө дархан аварга А.Сүхбат, Г.Өсөхбаяр нар бөхийн барилдааны зүүн жигүүрийг манлайлах асуудал дээр маргалдан энэ маргаан  нь наадмын урд өдөр хүртэл үргэлжилж, ахмад бөх Дархан аварга Х.Баянмөнх тэднийг маргалдсаар байвал гарч  Зүүн жигүүрийг …
• 14 July

  УИХ-ын дарга З.Энхболд түрүү бөхийн нэрийг андуурав

  

  Энэ жилийн  наадамд шинэ арслан төрсөн сайхан наадам болж өнгөрлөө. Улсын харцага Оюунболд аварга арслан, заан гарьдуудыг хүч бяр, уран мэхээр илүүрхэн давсаар  энэ жилийн наадмаар  заан, гарьд цолыг алгасаж түрүүлэн Улсын арслан цол хүртсэн. Сонирхолтой нь УИХ-ын дарга З.Энхболд 9 даван түрүүлсэн  улсын харцага Э.Оюунболдын нэрийг “Оргилболд түрүүллээ, яг одоо” хэмээн  “том андууран” жиргэжээ. Үүнийг харсан хүмүүсийн нэг хэсэг …
• 11 July

  Баяр наадмыг нээж Монгол улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн хэлсэн үг

  

  Эрхэм хүндэт ард иргэд ээ, Эрхэм зочид гийчид ээ, Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлын бэлгэ тэмдэг есөн хөлт Их цагаан сүлдний цэнгэн орших хүндэт хоймроос наадамчин олон Та бүхэнд Үндэсний их баяр наадмын мэндийг өргөн дэвшүүлж, хамгийн сайн сайхныг хүсэн ерөөж мэндчилье. Сайн байцгаана уу! Төрт ёсны уламжлал, их түүх соёлын гайхамшиг, ард олны сэтгэлийн цэнгэл хосолсон үндэсний …
• 9 July

  Сүй тавих ёс

  

  Сүй тавих буюу охины инж тавих ёс Дорно дахины бэрийн зурхайд сүй тавих ёс хэмээн зан үйл бий.энэ зан үйл нь нутаг орны онцлог, ард түмний ау ахуйн нөхцөлөөс шалтгаалан өөр өөр байх боловч утга нь ижл зан үйл юм.Тэр тусмаа Монголчуудын  хувьд сүй тавих зан үйл нь хүүгийн талаас охин гуйж очиход охины талаас охины охины инж болох эд …