Монгол уламжлал, бахархал

June, 2015

• 2 June

  Херо-ийн Б.Баатар төрсөн дүү Л.Оюун-Эрдэнээ угтлаа

  

  Тэртээх олон жилийн өмнө  их зохиолч Д.Нацагдорж “Хээрийн галуу нисэн үл хүрэх газраас хүний хүү эрдэм өвөртлөн ирнэ” хэмээн алс хол газар эрдэм сурахаар одож байгаа залууст хандаж хэлж байсан нь юутай үнэн үг вэ? Талын Монголын алслагдсан сумын  10 жилийн дунд сургуулийг хэдэн жилийн өмнө  төгссөн хүүг өдгөө  дэлхийн оюунлагуудын суралцдаг харвардын Их сургуульд суралцан амжилттай  төгсөнө гэж  хэн төсөөлөх билээ. Тэгвэл Хэнтий …

May, 2015

• 21 May

  ОХУ-ын БХ-ын сайд Сергей Шойгу 60 нас хүрчээ

  

  ОХУ-ын  автономит  Тува улс Монголын нэг  хэг хэсэг байсан гэдэг.  1911 онд Чин улс мөхөж Ар Монгол тусгаар тогтноход  Гадаад Монголын Урианхайн хязгаар болох ТУвад Оросууд худалдаачидыг олноор суурьшуулан улмаар Монголын талыг барьсан Тувагийн ноёдыг өөртөө татаж 1922 онд  Монголоос салан  тусгаарлаж биеэ даасан улс олох  Бүгд найрамдах Тува улсыг  зарлан байгуулаад 22 жилийн дараа буюу 1944 онд Тува улс …
• 10 May

  Монгол уламжлалт оршуулгын зан үйл

  

  Эрдэнэт хүмүүнийг нас барахад нь мэлмий нь нээлттэй байвал аниулж, биеийг нь шулуун засаж хоёр гарыг нь хэвлийн тус газар зөрүүлэн тавьдаг бөгөөд мөн хэвтэж буй арслангийн шинжээр баруун хамрын нүхийг баруун гарын эрхий хуруугаар бөглөж, сарвууг нь дэрлүүлж, сул гарыг нь биеийн дагуу сунгаж тавиад дарагдаагүй дээд хөлийг нь нугласхийлгэн хэвтүүлдэг. Энэ нь Бурхан багш нирвааныг бидэнд үзүүлэхдээ хэвтэж …

April, 2015

• 28 April

  Монгол хуримын бөгж буюу хаан бугуйвч, хатан сүйхний утга

  

  Монгол хурмын бөгж нь бусад орнуудын хурмын бөгжнөөс өөр хэлбэр дүрс болон утга агуулгатай юм. Хурмын бөгж нь хатан сүйх, хаан бугуйвч гэдэг монгол хээний дүрсээс үүдлэн хийсэн. Эрэгтэй хүний бөгжийг хаан бугуйвч, эмэгтэй хүний бөгжийг хатан сүйх гэж нэрлэнэ. Уг хээ нь үүрдийн бат бэх холбоог билэгдсэн тэмдэг. Иймд хоёр дүрст хээ хоорондоо холбогдсоныг хос залуучуудыг үүрд хамт бэх …
• 26 April

  Гал голомтоо дээдлэх ёс

  

  Нийгмийн гол цөм болсон гэр бүлийн харилцаанд гал голомтоо хүндэтгэх, түүнийг ариун дагшин авч явах нь хүн бүрийн бахархал төдийгүй гал голомтоо хүндлэн дээдэлсэнээр аз жаргалтай, тэгш заяатай амьдарна гэж өвгөд хөгшид маань үр ачдаа сургадаг.Энэ нь эртний Монгол ёсонд гал голомтоо хүндлэн бишрэх, шаардлагатай үед галаа тахих, идээний дээжээ өргөх, гал руугаа муу, муухай юм хийхгүй ариун байлгах ёсыг …
• 26 April

  Монгол борцны ач тус /Эрүүл мэндийн зөвлөгөө/

  

  Мах бол зөвхөн хүнс бус нэг ёсондоо эм юм. Нэгд, мах уураг хамгийн ихээр агуулдаг цорын ганц хүнс.  Хоёрт, мах оролцсон эмийн бодис уламжлалт эмнэлэгт өчнөөн. Ганцхан жишээ татахад л ардын зүйр цэцэн үгэнд “Хүргэн хүү хүчтэй, хүзүүний мах шөлтэй” гэдэг бол зөвхөн тойго, хүзүү, шаантны шөлөөр даруулж уух тангийн жор олон. Энэ бүхнээс үзэхэд мах яалт ч үгүй хүнсний …
• 25 April

  Хүргэнээ шинжихүй

  

  Монголчуудын ураг барилдах ёсон гурван мянга гаруй жилийн түүхтэй билээ. Энэ нь эртний монголчуудын нутгаас олдож байгаа олдвор, хадны сүг зургаас харагддаг. ХII-XIII зууны үеийн монголчуудын баримтлах ёсонд “хүргэдтэй талбихүй” хэмээх тусгай нэгэн заншил байжээ. Нууц товчооноос иш татсан дээрх мэдээг ашиглавал:      Есүхэй баатар хөвүүн Тэмүжинг дагуулж, түүнд гэргий олж өгөхөөр яваад Хонгирод аймгийн Дэй сэцэний охин Бөртэ-г гуйж …
• 25 April

  Хубилай хааны цэргүүдийн хэрэглэж байсан эд өлгийн зүйлс /фото/

  

  Их юань улсын эзэн хаанд Япон арлын улсаас баяр  хүргээгүй төдийгүй, Хубилай хааны илгээсэн элч нарт тодорхой хариу өгөөгүй байдаг. Энэ бүхний эцэст Хубилай хаан аргагүйн эрхэнд Япон руу довтолохоос өөр аргагүй болсон гэдэг. Хубилай хаан Япон руу 2 удаа дайрсан хэдий ч завиных нь загвар цаг агаарын нөхцөл байдалд тохиромжгүй байсан учир бүтэлгүйтсэн. Эхний дайралтаа 1274 онд 900 завьтайгаар …
• 8 April

  Тором дагины үлгэр

  

  Эрт урьд цагт гурван хүүтэй нэг охинтой эмгэн байж гэнэ. Охин нь өсч эрд гарах нас гүйцжээ. Тэгэхээр эмгэн “Охиныхоо нэрийг таасан хүнд охиноо эхнэр болгон өгнө” гэж зар тараасан юм байжээ. Нэгэн өдөр тэднийх нүүж охин ачаатай тэмээгээ хөтлөн явж байжээ. Тэгсэн нэг шулам нохой болж хувираад тэр айлын ачааны захад очиж сүүлчийн тэмээнийх нь хамрыг бурантагтай нь орооцолдуулчихжээ. …

March, 2015

• 31 March

  Хүргэнээ шинжихүй

  

  Монголчуудын ураг барилдах ёсон гурван мянга гаруй жилийн түүхтэй билээ. Энэ нь эртний монголчуудын нутгаас олдож байгаа олдвор, хадны сүг зургаас харагддаг. ХII-XIII зууны үеийн монголчуудын баримтлах ёсонд “хүргэдтэй талбихүй” хэмээх тусгай нэгэн заншил байжээ. Нууц товчооноос иш татсан дээрх мэдээг ашиглавал: Есүхэй баатар хөвүүн Тэмүжинг дагуулж, түүнд гэргий олж өгөхөөр яваад Хонгирод аймгийн Дэй сэцэний охин Бөртэ-г гуйж уриг барилдахаар …
• 22 March

  Харцын хүүхэд сайн барилдаж болдоггүй яачихсан наадам бэ?

  

  2014 онд Жалханз хутагт Дамдинбазарын 140 жилийн ой, Хотгойдын хурд-3 хангайн бүсийн даншиг наадам Хөвсгөл аймагт зохион байгуулагдан явагдсан. Уг наадамд МУ-ын арслан Мөнхбаатар тэргүүтэй 10 улсын цолтой бөх, аймгийн хурц арслан Эрдэнэжаргал тэргүүтэй 42 аймгийн арслан , а/з-30, а/х-10, а/н-67, сумын заан-97, сумын харцага залуу бөхчүүд нийлээд хүчит 512 бөх барилдсан билээ. Гэтэл уг барилдаанд амжилттай барилдан шөвгөрсөн бөхчүүдийг …
• 22 March

  Дэлхийн Монгол Эмэгтэйчүүд чуулжээ

  

  АНУ дахь Монгол “Эмэгтэйчүүдийн Хөгжлийн Сан”-гаас жил бүр зохион байгуулагддаг “Эмэгтэй таны хөгжил” чуулга уулзалт энэ жил 2015 оны 3 сарын 7, 8, 9-ний өдрүүдэд АНУ-ын Денвер хотод “Дэлхийн Монгол Эмэгтэйчүүдийн IV чуулга уулзалт” нэртэйгээр амжилттай болж өндөрлөлөө. Энэхүү чуулга уулзалтанд эмэгтэйчүүдийн хөгжил дэвшил, нийгэмд тулгамдаж буй асуудлаар салбар бүртээ амжилт үзүүлж яваа бүсгүйчүүд  илтгэл хэлэлцүүлж үзэл бодлоо хуваалцлаа. Чуулга уулзалтын …
• 18 March

  “Жинхэнэ” Баатар

  

  1991 оны наймдугаар сарын 04-нд ОХУ-ын Агийн Буриадын тойрогт Цыденжапов буюу Цэдэнжавын гэр бүл хүү охин хоёр ихэр үртэй болсон ба бүстэйд нь Алдар, бүсгүйд нь Арюна буюу Ариунаа хэмээх нэр өгчээ. Алдар хүү өсөн торниж төрөлх хотдоо ерөнхий боловсролын сургуулиа дүүргэж эрийн цээнд хүрэн 2009 онд цэргийн албанд татагдсан байна. Улмаар Номхон далайн флотын харьяа Фокино хот дахь тэнгисийн …
• 4 March

  Бурханы шашны дээдийн ном уншлагыг сонсох боломжтой

  

  Монголчууд бид эртнээс хаврын тэргүүн сарын шинийн 15-ны өдрийг “сайн  өдөр”  хэмээн үзэж, хийсэн буян номын үйлс  тэргэл саран мэт арвиждаг гэдэгт итгэж ирсэн  уламжлалтай ард түмэн. Энэ өдөр , бие хэл сэтгэлийн гэм нүгэлийг тэвчин, цагаан хоол хүртэн буяны үйлд шамдах нь хураасан буяныг 15-ны саран мэи арвижуулдаг гэж бурхан ном сударт тэмлэглэсэн нь бий.  Мөн тухайн айл өрх, …
• 3 March

  Амь+бий

  

  Найдангийн ГАНХУЯГ (Монгол Улсын Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, доктор, профессор) Амбий… Амбий… Амь, амин, амины гэсэн утгатай үг юм л даа. Амины хайртай шавь минь! Ард олныхоо амин хайртай жүжигчин минь! Бүтэн бие чинь алдарсан ч бүтээсэн дүрүүд нь түмнийхээ сэтгэлд мөнхөрч үлдлээ дээ. Амбийтай уулзсан хүний дотор сэтгэл гэрэлтэж, Амбийгийн алиа хошин яриаг сонссон хүн баяр жаргалаар бялхдаг юм. Өөрөө …