Монгол уламжлал, бахархал

June, 2015

• 18 June

  “Дээдийн номын Гайхамшигт соёл” үзэсгэлэн нээгдлээ /фото/

  

  Монголчууд бид эртнээс ном эрдмийг чухалчлан дээдэлж ирсэн түүхтэй ард түмэн билээ. “Эдээр биеэ чимэхээр эрдмээр биеэ чим” гэж  үр хойчдоо захиж сургаж ирсэн өвөг дээдэс маань өөрсдөө  даавуу даалимбан дээл өмсөх атлаа судар номоо торго дурдангаар баримтаглан, алт мөнгө,  эрдэнийн чулуугаар чимэглэн бичиж ирсэн  эртний  уламжлалтай билээ. “Q Art Gallery” (хуучнаар Зайсан дахь Цагаандариум галлерей)-д “Дээдийн номын гайхамшигт соёл” …
• 17 June

  Тэдэнд өр зөөлөн нинжин сэтгэл гэж байхгүй

  

  Сүүлийн үеийн бөө нарын дунд албин тийрэн буулгаж удам угсаагаа буруу замруу хөтөлж буй хүмүүс олширсоор байна. Албин тийрэн буулгаж буй хүмүүс тэрхүү буруу замаасаа гархын тулд юу хийвэл зохистой болон хэнд хандах хэрэгтэйг учир мэдэх хүнээс тодрууллаа. Бөөгийн тавьлан группийн админ н.Наранзул -Тийрэн буулгасан хүн өөрийгөө мэдэх хэцүү. Албин нь оюун тархи мунхруулж, удам угсааг бузарладаг. Тухайн улаач хүний …
• 17 June

  Н.Лхачин: Бөөгийн ёс бол маш хатуу, энэ замналаар явна гэдэг ч их хэцүү

  

  Бөөгөөр өвчилсөн бүр галзуурсан хүний тоо сүүлийн үед ихсээд байгаа нь нүднээ ил болжээ. Тэнгэрийн хүч сэргэж, хөрстөд түмэн онго бууж, цаг үе, мухардалд орсон ард түмэндээ туслах гэж тэнгэрийн онгодууд бууж байгаа хэмээн учир мэдэх хүмүүс хүүрнэдэг ч сайныг дагаж саар явсаар, энэ нь бүр туйлдаа хүрээд байгаа билээ. Энэ талаар зайран Н.Лхачинтай хэсэг хором ярилцлаа. -Бөө ихсэхийн хэрээр хуурамч, …
• 16 June

  Гал тахих ёс

  

  Монголчууд гал голомтоо хаан эцэг, хатан эхийн голомтыг таслуузай хэмээн эрхэмлэдэг. Голомт гэдэг нь “ гал голомт” гэсэн утгатай. Гал ариуны, мөнх тэнгэрийн бэлгэдэл. Монголчууд гадны хүнийг хүлээж авахдаа хоёр галын хоорондуур оруулдаг байсан ба эдүгээ ч хүн нутаглуулагсад болон уналга, ачлагыг нь мөн ингэж ариулдаг заншил хэвээр байна. Голомт гэдэг бол нэг овог юм уу нэгэн удам угсааны залгамжийг …
• 16 June

  Хаягдал дугуйгаар хүүхдийн цэцэрлэгийн гаднах талбайг тоглоомжуулжээ /фото/

  

  Монголчууд бид “айлаас эрэхээр авдраа уудал” гэж ярьдаг. Хүүхдийн цэцэрлэгийн тоглоом болон  гаднах талбайн тохижилтонд жил бүр төсвөөс болон   гадна дотнын элдэв хандив тусламжаар шинэчлэлт хийгддэг. Тэгвэл Өвөрхангай аймгийн Хужирт сумын цэцэрлэг гаднах талбайгаа монголд элбэг олдох  автомашины хаягдал  дугуйгаар  тохижуулж,  хагдал  дугуйг засаж янзлан хүүхдийн төдийгүй томчуудын анхаарал татахуйц авсаархан “хөөрхөн” тоглоомууд урлажээ. Бүхнийг болж бүтэхгүй, бас мөнгө …
• 13 June

  Жинхэнэ хадаг айлд буян тогтоодог

  

  Эдийн дээд хадаг гэдэг. Эрт цагаас хэлэлцэж ирсэн эрдэмт мэргэдийн үгэнд хүний эрхэмлэх зүйл нь эцэг эхийн ачийг үргэлж санаж явах мөн бөгөөд эс чадавч цагаан сарын шинийн нэгэнд эцэг эхдээ дээд ёслол үйлдэн хадаг барьж золгохыг их буян гэж үзнэ гэсэн байдаг. Мөн тэнгэрлэг, хийморлог байж эд баялаг арвижуулах өлзий буян хураахын тухайд бас л ариун цагаан хадгийн учир …
• 10 June

  Энхийг сахиулагч алба хаагч нар үүргээ амжилттай гүйцэтгэж байна

  

  Бүгд Найрамдах Өмнөд Судан Улсад үүрэг гүйцэтгэж байгаа Монгол улсын батальон Олон улсын Энхийг сахиулагчдын баярын өдрийг тохиолдуулан энхийг сахиулах үйлсдээ амжилт гаргасан алба хаагчдыг шагнаж урамшууллаа. Монгол улсын Цагдаагийн байгууллагаас үүрэг гүйцэтгэж байгаа тус батальоны хуулийн офицер ахлах дэслэгч Ц.Баасанжаргал, салаан захирагчийн орлогч ахлах ахлагч М.Батзориг, дэд ахлагч Д.Алтангэрэл, дэд ахлагч Б.Баянмөнх нарыг талархлын бичиг, дурсгалын зүйлээр шагнажээ. Мөн …
• 2 June

  Монголын археологчид XIII зууны үеийн луугийн гурван ч толгой оллоо

  

  Монголын гурван их сургуулийн археологчид  монголын эртний нийслэл Шандугийн булш ухаж үнэт олдворууд олсон байна. Энд луугийн толгой дүрсэлсэн наамал баг гурав байсныг XIII-XIY зууны үеийнх гэж дүгнэж байна. Олдворууд будаг, чимэглэл нь эвдэрч гэмтээгүй, яг тэр үед хэрэглэж байснаараа байсан гэж археологчид хэлж байгаа юм.  Булшнаас бас энэ багуудыг хийхэд хэрэглэж байсан шар, ногоон өнгийн шороон будгууд бас гарсан …
• 2 June

  Херо-ийн Б.Баатар төрсөн дүү Л.Оюун-Эрдэнээ угтлаа

  

  Тэртээх олон жилийн өмнө  их зохиолч Д.Нацагдорж “Хээрийн галуу нисэн үл хүрэх газраас хүний хүү эрдэм өвөртлөн ирнэ” хэмээн алс хол газар эрдэм сурахаар одож байгаа залууст хандаж хэлж байсан нь юутай үнэн үг вэ? Талын Монголын алслагдсан сумын  10 жилийн дунд сургуулийг хэдэн жилийн өмнө  төгссөн хүүг өдгөө  дэлхийн оюунлагуудын суралцдаг харвардын Их сургуульд суралцан амжилттай  төгсөнө гэж  хэн төсөөлөх билээ. Тэгвэл Хэнтий …

May, 2015

• 21 May

  ОХУ-ын БХ-ын сайд Сергей Шойгу 60 нас хүрчээ

  

  ОХУ-ын  автономит  Тува улс Монголын нэг  хэг хэсэг байсан гэдэг.  1911 онд Чин улс мөхөж Ар Монгол тусгаар тогтноход  Гадаад Монголын Урианхайн хязгаар болох ТУвад Оросууд худалдаачидыг олноор суурьшуулан улмаар Монголын талыг барьсан Тувагийн ноёдыг өөртөө татаж 1922 онд  Монголоос салан  тусгаарлаж биеэ даасан улс олох  Бүгд найрамдах Тува улсыг  зарлан байгуулаад 22 жилийн дараа буюу 1944 онд Тува улс …
• 10 May

  Монгол уламжлалт оршуулгын зан үйл

  

  Эрдэнэт хүмүүнийг нас барахад нь мэлмий нь нээлттэй байвал аниулж, биеийг нь шулуун засаж хоёр гарыг нь хэвлийн тус газар зөрүүлэн тавьдаг бөгөөд мөн хэвтэж буй арслангийн шинжээр баруун хамрын нүхийг баруун гарын эрхий хуруугаар бөглөж, сарвууг нь дэрлүүлж, сул гарыг нь биеийн дагуу сунгаж тавиад дарагдаагүй дээд хөлийг нь нугласхийлгэн хэвтүүлдэг. Энэ нь Бурхан багш нирвааныг бидэнд үзүүлэхдээ хэвтэж …

April, 2015

• 28 April

  Монгол хуримын бөгж буюу хаан бугуйвч, хатан сүйхний утга

  

  Монгол хурмын бөгж нь бусад орнуудын хурмын бөгжнөөс өөр хэлбэр дүрс болон утга агуулгатай юм. Хурмын бөгж нь хатан сүйх, хаан бугуйвч гэдэг монгол хээний дүрсээс үүдлэн хийсэн. Эрэгтэй хүний бөгжийг хаан бугуйвч, эмэгтэй хүний бөгжийг хатан сүйх гэж нэрлэнэ. Уг хээ нь үүрдийн бат бэх холбоог билэгдсэн тэмдэг. Иймд хоёр дүрст хээ хоорондоо холбогдсоныг хос залуучуудыг үүрд хамт бэх …
• 26 April

  Гал голомтоо дээдлэх ёс

  

  Нийгмийн гол цөм болсон гэр бүлийн харилцаанд гал голомтоо хүндэтгэх, түүнийг ариун дагшин авч явах нь хүн бүрийн бахархал төдийгүй гал голомтоо хүндлэн дээдэлсэнээр аз жаргалтай, тэгш заяатай амьдарна гэж өвгөд хөгшид маань үр ачдаа сургадаг.Энэ нь эртний Монгол ёсонд гал голомтоо хүндлэн бишрэх, шаардлагатай үед галаа тахих, идээний дээжээ өргөх, гал руугаа муу, муухай юм хийхгүй ариун байлгах ёсыг …
• 26 April

  Монгол борцны ач тус /Эрүүл мэндийн зөвлөгөө/

  

  Мах бол зөвхөн хүнс бус нэг ёсондоо эм юм. Нэгд, мах уураг хамгийн ихээр агуулдаг цорын ганц хүнс.  Хоёрт, мах оролцсон эмийн бодис уламжлалт эмнэлэгт өчнөөн. Ганцхан жишээ татахад л ардын зүйр цэцэн үгэнд “Хүргэн хүү хүчтэй, хүзүүний мах шөлтэй” гэдэг бол зөвхөн тойго, хүзүү, шаантны шөлөөр даруулж уух тангийн жор олон. Энэ бүхнээс үзэхэд мах яалт ч үгүй хүнсний …
• 25 April

  Хүргэнээ шинжихүй

  

  Монголчуудын ураг барилдах ёсон гурван мянга гаруй жилийн түүхтэй билээ. Энэ нь эртний монголчуудын нутгаас олдож байгаа олдвор, хадны сүг зургаас харагддаг. ХII-XIII зууны үеийн монголчуудын баримтлах ёсонд “хүргэдтэй талбихүй” хэмээх тусгай нэгэн заншил байжээ. Нууц товчооноос иш татсан дээрх мэдээг ашиглавал:      Есүхэй баатар хөвүүн Тэмүжинг дагуулж, түүнд гэргий олж өгөхөөр яваад Хонгирод аймгийн Дэй сэцэний охин Бөртэ-г гуйж …